كاروان‌هاى بين شيراز و بوشهر شده بود و به اين خاطر بازرگانى بين اين دو شهر تقريبا قطع شده بود . اما حالا نيروى نظامى كوچكى از طرف كريم خان در خورموج مستقر شده بود ، تا به مير مهنا ، در مقر قدرتش بندر ريگ ، حمله بكند . در نتيجه مسافرينى كه تن به اين بيراهه مىدادند ، ترس چندانى از او نداشتند . هر دو طرف متخاصم ، يعنى كريم خان و مير مهنا ، خواستار دوستى با انگليسىها بودند . كريم خان مىخواست ، موقع حملهء نيروى نظامى او از طرف خشكى ، انگليسىها همراه شيخ بوشهر ، از طرف دريا به مقر قدرت مير مهنا حمله بكنند « 1 » . در عوض مير مهنا ميل داشت ، كه انگليسىها به جاى بوشهر در بندر ريگ مستقر بشوند ، اما مىدانست ، كه اگر او توانايى مقابله با نيروى زمينى كريم خان را نداشته باشد ، نمىتواند ، اميدوار باشد ، كه انگليسىها از حمايت شيخ بوشهر دست بردارند و او را با ثروتش در دريا تنها نگذارند « 2 » . آقاى يرويس مىكوشيد ،

--> ( 1 ) . در كشاكشى كه ميان كريم خان و مير مهنا در خليج فارس وجود داشت ، انگليس نقشى متغير و در عين حال حائز اهميت داشت . در سالهاى 65 - 1763 ، انگليسىها با حمايت كشتىهاى جنگى خود - با اجازهء كريم خان - تجارتخانه‌هايى در خليج فارس داير كرده بودند . كريم خان كه مىديد ، براى سركوبى مير مهنا احتياج به نيروى دريايى انگليس دارد ، مجبور بود براى جلب نظر انگليسيها برايشان در خليج امتيازهايى در نظر بگيرد . اين امتيازها رسما تجارت خليج فارس را به انحصار انگلستان درمىآورد . در عوض اين امتيازات ، صادق خان ، برادر كريم خان ، كه مأموريت داشت مير مهنا را سركوب بكند ، از انگليسىها خواست ، كه در حمله‌اى كه به بندر ريگ مقر قدرت مير مهنا در نظر گرفته شده است ، نيروى ايران را از طرف دريا ، با حملات كشتىهاى جنگى مورد حمايت قرار دهند . انگليسىها با اين تقاضاى صادق خان موافقت كردند ، اما همين‌كه سپاهى نيرومند به‌طرف بندر ريگ حركت كرد ، انگليسىها ، كه نه كريم خان و نه مير مهنا را جدى مىگرفتند ، فقط يك كشتى كوچك آماده كردند . در نتيجه مير مهنا موفق شد به خارگو فرار بكند . نگاه كنيد به : Amin , A . A . , British Interests in the Persian Gulf , Leiden I 967 , P . 72 f . ( 2 ) . مير مهنا چون از شرايط زندگى سخت در جزيرهء خارگو راضى نبود ، ناچار تصميم حمله به جزيرهء همسايه خارك گرفت ، كه در اختيار يك بنگاه بازرگانى هلندى بود . هنديها ، كه -